Ο Ταττάς.
Ψάχνοντας τις αναμνήσεις μου θυμήθηκα ότι όταν ήμασταν ακόμη μικρά (τέσσερα αδέλφια), η γιαγιά μας, βέρα Σαρακατσάνα (Αλέξω Γκουτζούνη) μας είχε επιβάλει να αποκαλούμε τον πατέρα μας Ταττά. Αυτή επιβολή της γιαγιάς μας, είχε σαν αποτέλεσμα να έχουμε γίνει ο περίγελος του μαχαλά και όχι μόνο, επειδή ήμασταν η μόνη οικογένεια που χρησιμοποιούσαμε αυτή την λέξη. Με την παρέμβαση της μητέρας μας, κάποια στιγμή σταματήσαμε την συγκεκριμένη προσφώνηση. Βεβαία τον πατέρα μας δεν τον αποκαλέσαμε ποτέ μπαμπά, όπως τα περισσότερα παιδιά της εποχής μας, αλλά πατέρα και την μητέρα μας μάνα και όχι μαμά.
Αυτή η λέξη όμως (Ταττά) ίσως λόγο της επιμονής της γιαγιάς μου, έμεινε σαν αίνιγμα στην συνείδηση μου και πάντα έψαχνα να βρω την προέλευση της και την ετοιμολογίας της.
Πάντα ρωτούσα αλλά ποτέ δεν έβρισκα απάντηση.
Σε μια συζήτηση που είχαμε κάποτε με τον αείμνηστο δάσκαλο Γιάννη Μακρή μου είχε πει ότι και στην δική τους οικογένεια αποκαλούσαν τον πατέρα τους Ταττά αλλά δεν γνώριζε την ετοιμολογία της λέξης.
Τα χρόνια περνούσαν και έμενα η απορία μου κέντριζε την συνείδηση μου.
Πριν από τρεις ημέρες με έκπληξη διάβασα σε ένα σαιτ ότι η λέξη Τάττα είναι αρχαιοελληνική και σημαίνει πατέρας.
Ξαφνικά ένοιωσα να σκάει μια βόμβα στο κεφάλι μου. Κατάλαβα ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο άπλα. Η επιμονή της Σαρακατσάνας γιαγιάς μου για τους δικούς της παραδοσιακούς λόγους δεν ηταν τυχαία. Σίγουρα τον μπάρμπα Γιώργο θα τον αποκαλούσε Ταττά όλοι οι Σαρακατσάνοι προγονοί της τους δικούς τους γονείς.
Ένοιωσα ξαφνικά να ανοίγουν τεράστιοι ορίζοντες που είχαν να κανουν με την καταγωγή μου, την σχέση της σαρακατσάνικης καταγωγής μας με την αρχαία Ελλάδα, την εθνική και φυλετική ετυμολογία της κοινωνίας των Σαρακατσαναίων και τόσους άλλους συνειρμούς που γεννηθήκαν ξαφνικά στην σκέψη μου.
Μετά την έκπληξη μου σκέφτηκα να μοιραστώ την πληροφορία που απέκτησα με άλλους συναφίτες σε μία από τις πολλές σαρακατσάνικες ομάδες (Σαρακατσάνικα Μασλάτια. https://web.facebook.com/groups/379622568796105) που υπάρχουν στο διαδίκτυο.
Με έκπληξη διαπίστωσα ότι η λέξη Ταττά είναι ιδιαίτερα γνωστή στον Σαρακατσάνικο κόσμο, ιδικά στους Σαρακατσαναίους της Βουλγαρίας, της Μακεδονίας και της Θράκης .
Ένας σχολιαστής έγραψε ότι η λέξη είναι «πεποιημένη» και φτιαχτή από το συχνά επαναλαμβανόμενο από τα νήπια Τα, τα και σημαίνει πατέρας.
Άλλος σχολιαστής είπε ότι σαν λέξη το συναντάμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδος αλλα και στα Ποντιακά. Στην Κύπρο δε σημαίνει νονός δηλαδή πνευματικός Πατέρας.
Αξίζει επίσης να αναφέρουμε και μια σαρακατσάνικη παροιμία που ανέφερε ένας φίλος.
«Κατά Τάττα κατά Μάννα κατά γιο και θυγατέρα». Ο ίδιος σχολιαστής συμπληρώνει ότι η λέξη έχει αρχαία ελληνική προέλευση και μάλιστα Ομηρική. Σε αρχαίο κείμενο την βρίσκουμε στην Παλατινή Ανθολογία (11,67,4) με την έννοια του πατέρα. Ενώ στον Όμηρο στην Ηλιάδα Δ,412 ως φιλική προσφώνηση του Διομήδη προς συμμαχητή του ως Τέττα, με την έννοια του μεγαλυτέρου , του σεβαστού, του συγγενή του αδελφικού.
Όλοι οι σχολιαστές αναφερόμενοι στην λέξη Ταττά αναφέρονταν στο παρελθόν εννοώντας ότι η συγκεκριμένη λέξη πλέων δεν χρησιμοποιείται πουθενά.
Φίλες και φίλοι, διαβάζοντας τα παραπάνω καθένας θα βγάλει τα δικά του συμπεράσματα ανάλογα με την παιδεία του. Εγώ από την δική μου πλευρά βλέπω μια πιθανή σύνδεση της οικογενείας μου με την αρχαία Ελλάδα (τρομάρα μου) όπως και όλων των Σαρακατσαναίων που σαν Σαρακατσαναίοι το υπερηφανευόμαστε άλλωστε.
Από την άλλη όμως Βλέπουμε μια αρχαιότατη ελληνική λέξη σε καθαρά αρχαία Ελληνικά που έχει δώσει τις μάχες της μέσα στους αιώνες και να έχει επιβιώσει μέσα από εισβολές και κατακτητές να αντιμετωπίζεται με περίγελο και τελικά να χάνεται τουλάχιστον στα μέρη τα δικά μας.
Είναι η μόνη, και αυτό συμβαίνει μόνο στους Σαρακατσαναίους; Όχι το κακό είναι γενικό και όχι μόνο σε μας. Ο πλανήτης όλος αυτή την στιγμή είναι αντιμέτωπος με την παγκοσμιοποίηση.
Θα είναι κρίμα για όλους, μας Σαρακατσαναίους, Πόντιους και γενικότερα για όλους τους Έλληνες κλπ να χάνεται τόσο άδικα κάθε χρόνο ένας τεράστιος πνευματικός πλούτος εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου