Θεομηνίες και γεωγραφική ιστορία της λεκάνη απορροής του Σπερχειού.

(Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2016 10:37 μμ)

Το βράδυ της 9ης προς 10η Σεπτεμβρίου η κοιλάδα του Σπερχειού γνώρισε μια πρωτοφανή νεροποντή που είχε σαν αποτέλεσμα να κλείσει ο δρόμος Λαμίας Καρπενησίου και να κινδυνέψουν οι ζωές και οι περιουσίες των κατοίκων του Λιανοκλαδίου και του Αμουρίου. Τα συνεργεία του δήμου Λαμίας όπως κάθε φορά που η περιοχή μας δέχεται έντονα καιρικά φαινόμενα βγήκαν στον δρόμο και με υπεράνθρωπες προσπάθειες έκαναν δουλειά τους για να αποκαταστήσουν την ελεύθερη και ασφαλή κίνηση των οχημάτων αλλά και την προστασία των ανθρωπίνων ζωών. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό. Γνωρίζουμε καλά ότι όλες οι περιοχές δεν εχουν την ίδια συμπεριφορά απέναντι στα καιρικά φαινόμενα. Υπάρχουν περιοχές που δέχονται πολλές βροχές , περιοχές που δέχονται πολλά χιόνια και λίγες βροχές ,περιοχές που συσσωρεύουν τεράστιες ποσότητες λάσπης η νερού. Αν παρατηρήσουμε την λεκάνη απορροής του Σπερχειού θα δούμε ότι στην νότια πλευρά του Σπερχειού τα νερά που έρχονται από την Οίτη όσο ορμητικά και αν είναι τις περισσότερες φορές καταλήγουν ομαλά στο ποτάμι χωρίς να δημιουργούν ιδιαίτερα προβλήματα επειδή ο Σπερχειός είναι κοντά στο βουνό. Τα μεγάλα προβλήματα δημιουργούνται στην βόρεια πλευρά του Σπερχειού ,εκεί που τα νερά και στις φερτές ύλες που έρχονται από την Όθρυ. Γι' αυτό λογικό και φρόνιμο θα είναι η τοπική κοινωνία να βρει τον τρόπο και την δυνατότητα μέσω συγκεκριμένων αντιπλημμυρικών έργων να προλαβαίνει έγκαιρα τις επιπτώσεις των έκτακτων καιρικών φαινομένων και να μην αντιδράει μόνο όταν τα καιρικά γεγονότα την φέρουν στα άκρα. Ένας από τους πλέων αποτελεσματικότερους τρόπους για να κατανοήσουμε τα υδρολογικά δεδομένα της περιοχής μας και να ετοιμάσουμε την άμυνα μας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι να ανατρέξουμε και να μελετήσουμε καλά την ιστορική γεωγραφία της περιοχής μας. Όσοι ασχολούμαστε με την τοπική ιστορία γνωρίζουμε ότι η βορειοανατολική πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού ανάμεσα στα χωριά Λυγαριά, Αγριελιά και Σταυρός από τους αρχαιοτάτους χρόνους έως την δεκαετία το 60 που έγινε η αποξήρανση ηταν μια απροσπέλαστη βαλτώδης περιοχή γεμάτη, βάτα, καλάμια, βούρλα, δέντρα ,λάσπες και νερά που δημιουργήθηκαν από την χειμαρική δράση των νερών της Όθρυς. Στην δεκαετία του εξήντα στην βαλτώδη περιοχή της Αγριελιάς έγινε αποξήρανση και αργότερα δημιουργήθηκε ο δρόμος Λυγαριάς Λαμίας. Φαντάζομαι πως όταν δημιουργήθηκε ο δρόμος θα υπήρχε ένα ύψος ασφαλείας μεταξύ της επιφάνεια του δρόμου και της επιφάνεια των χωραφιών. Σήμερα πενήντα χρόνια αργότερα στην βόρεια πλευρά του δρόμου λόγο της χειμαρικής δράσης όλα τα χωράφια εχουν έρθει στο ύψος του δρόμου λόγο την φερτής ύλης και σε κάποια σημεία όπως, στην Αγριελιά , ανατολικά και δυτικά της Ντρατσέρας το ύψος των χωραφιών έχει ξεπεράσει κατά μισό μέτρο το ύψος του δρόμου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα με την πρώτη βροχή τα χώματα από τα χωράφια που βρίσκονται στην βόρεια πλευρά του δρόμου μεταφέρονται πάνω στον δρόμο και να απαιτείται η επέμβαση του Δήμου Λαμίας για να καθαριστεί ο δρόμος. Επίσης κάποτε θα πρέπει να υπήρχαν και υπόγεια κανάλια που επέτρεπαν στα νερά των χειμάρρων να περνάνε κάτω από τον δρόμο. Τα περισσότερα από αυτά τα κανάλια πλέων είναι φραγμένα. Μέσα στο διοικητικό διαμέρισμα της Λυγαριάς από το Βαθύρεμα μέχρι την Ντρατσιέρα υπάρχουν δεκάδες χείμαρροι που οι περισσότεροι από αυτούς λόγο της χειμαρικής τους δράσης επηρεάζουν το οδικό δίκτυο που την συνδέει με την Λαμία, τα γύρω χωριά, αλλά και τους περισσότερους αγροτικούς δρόμους. Για να είμαστε ακριβής η Λυγαριά είναι κτισμένη πάνω στους χείμαρρους . Όλοι αυτοί οι χείμαρροι καταλήγουν στην κοιλάδα του Σπερχειού μεταφέροντας τόνους λάσπης κάθε φορά την κτυπάει η κακοκαιρία την περιοχή. Όλη αυτή η υλη από λάσπες , πέτρες κλπ στην τελευταία θεομηνία ξεκίνησαν από την Όθρυ και μέσω των χειμάρρων πέρασαν μέσα από την Λυγαριά και κατέληξαν στο Λιανοκλάδι και στο Αμούρι. Θέλω να πω πως στην τελευταία θεομηνία το Λιανοκλάδι και το Αμούρι πλήρωσαν και θα πληρώνουν στο μέλλον την έλλειψη αντιπλημμυρικών έργων στην Λυγαριά. Επίσης οι λάσπες από τους χειμάρους της Αγριελιάς και της βόρειας πλευράς του Σταυρού καταλήγουν στο κάμπο της Αγριελιάς και από εκεί στον δρόμο Λαμίας Καρπενησίου. Επομένως για να ληφθούν αποτελεσματικά αντιπλημμυρικά μέτρα προστασίας της λεκάνης απορροής του Σπερχειού από τις θεομηνίες, τα αντιπλημμυρικά έργα θα πρέπει να ξεκινήσουν από την Λυγαριά, την Αγριελιά και τον Σταυρό, ιδιαίτερα στην Λυγαριά διότι από εκεί άρχετε ο κύριος όγκος λάσπης και υδάτων λόγο των πολλών χειμάρρων.
Γι' αυτό προτείνουμε

Άμεση οριοθέτησης των όλων των ρεμάτων για την εκτέλεση, αντιπλημμυρικών έργων στην ευρύτερη περιοχή της Λυγαριάς , Αγριελιάς και Σταυρού .

Κάθε χείμαρρος στην Λυγαριά (ιδιαίτερα), στην Αγριελιά και στον Σταυρό θα πρέπει να έχει το δικό του φράγμα φερτών υλών ( προστασίας της κοίτης η φράγματα διαλογής υλικών) για να μπορεί να συγκρατεί τις λάσπες και τις πέτρες και γενικά τις φερτές ύλες τα οποία θα πρέπει να καθαρίζονται απαραίτητα κάθε χρόνο από την άνοιξη έως τον Σεπτέμβριο.      

Ευθυγράμμιση της ροής σε όλα τα ρέματα και όπου δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθούν κλειστοί η ανοιχτοί γεωμετρικοί αγωγοί σε αντικατάσταση των φυσικών υδατορευμάτων.

Το ρέμα που υπάρχει στην νότια πλευρά της Λυγαριάς θα πρέπει να μετατραπεί σε κλειστό η ανοιχτό τσιμεντένιο κανάλι μεταφοράς του πλημμυρικού όγκου όλης της χειμαρικής δράσης της Λυγαριάς για να μεταφέρεται κατευθείαν στον Σπερχειό.

Στην βόρεια πλευρά του δρόμου Λυγαριά Λαμίας από το ύψος της Πολυκλινικής έως την Λυγαριά θα πρέπει να δημιουργηθεί κλειστό η ανοιχτό τσιμεντένιο κανάλι μεταφοράς του πλημμυρικού όγκου όλης της χειμαρικής δράσης της Αγριελιάς και θα τα μεταφέρει κατευθείαν στον Σπερχειό.

Στην βόρεια και στην νότια πλευρά του Σταυρού θα πρέπει να δημιουργηθούν κλειστά η ανοιχτά τσιμεντένια κανάλια μεταφοράς του πλημμυρικού όγκου όλης της χειμαρικής δράσης της του Σταυρού και θα τον μεταφέρουν κατευθείαν στον Σπερχειό.

Παρατηρώντας τα καιρικά φαινόμενα αλλά και την ιστορική γεωγραφία του τόπου μας καταλαβαίνουμε ότι αν δεν πάρουμε γρήγορα τα σωστά μέτρα κάποια στιγμή η ίδια η φύση θα φέρει την γεωγραφική κατάσταση στην λεκάνη απορροής του Σπερχειού όπως ηταν πριν από χιλιάδες χρόνια. Επίσης να δεν πάρουμε τα σωστά μέτρα μπορεί να μην φτάσουμε σε αυτή την ιστορική γεωγραφική κατάσταση του παρελθόντος αλλά θα είμαστε συνέχεια έρμαια των καιρικών εκδηλώσεων.

Πρέπει να θυμόμαστε ότι είτε το θέλουμε είτε όχι το παρελθόν μας καθορίζει το παρόν. Το παρελθόν μαζί με το παρόν μας καθορίζει το μέλλον.